ކުރީޒަމާނުގައި ރުއްވަކަރާއި ރޯނުން ގަތައިގެން އޮޑިދޯނިފަހަރު ބަނުމުގެ ސަގާފަތް .

ކުރީޒަމާނުގެ ސަގާފަތާއެއްގޮތަށް ރޯނުން ގަތަމުން ދޯނި ބަންނަ މަންޒަރެއް

މެދުތެރެ މާކަނޑުގެ ޤަދީމީ އޮޑިދޯނި ބަނުމުގެ ސަގާފަތުގައި ރޯނުން ފަހައި ވަކަރު ގުޅުވައި ބަންނަ އުޅަނދުތަކަކީ ހަމައެކަނި އޮޑިއެއް ނޫނެވެ. އެއީ ލެނބޭ، ދެމިލެވޭ، އަދި ކަނޑުގެ ރާޅުތަކާ އެކު ޙަރަކާތްތެރިވާ އޮނިގަނޑެކެވެ.

1. ބަނުމުގެ އަސާސީ މަސައްކަތް ހިނގާގޮތްމި ބަނުމުގެ އެންމެ އަސާސީ ޤަވާޢިދަކީ:【އަސާސީ ޤަވާޢިދު】 އެންމެ ފުރަތަމަ އޮޑީގެ ހަލުގެ ބޭރު ތޮށިގަނޑު (ވަކަރުތައް) ރޯނުން ފަހައި އެކަތިގަނޑަކަށް ގުޅުވައެވެ؛ އަދި އެތެރޭގެ އޮނިގަނޑު (ވަތުގެ ބައިތައް ) އަޅަނީ އޭގެ ފަހުންނެވެ.ޒަމާނީ އާންމު ބަނުމުގައި ބޭނުންކުރާ ތަރުތީބަކީ:

• ޒަމާނީ އާންމު ތަރުތީބު: އިލި (ކީލް) → އޮނިގަނޑު (ފްރޭމްސް) → ވަކަރު (ޕްލޭންކްސް) → މޮހޮރާއި އިސްކުރު (ފާސްޓްނާރސް)

އެހެންނަމަވެސް، ރޯނުން ގަތާ ނުވަތަ ފަހާ އޮޑީގެ އުޞޫލު ގާތްކުރަނީ ތިރީގައިވާ ތަރުތީބަށެވެ:

• ޤަދީމީ އޮޑި ދޯނި ތަރުތީބު: އިލި (ކީލް) → ބައްޓަންކުރެވިފައިވާ ވަކަރު → ރޯނުން ފެހުން → ކަލަފާތިކުރުން (ފެންނުވަންނާނެހެން ބަންދުކުރުން) → ވަތު/އޮނިގަނޑު އެޅުން → ފަހު ފިނިޝިންގ

ވަކަރުތަކުގެ ކައިރިފަށުގައި ވަކި ދުރުމިނެއްގައި ލޯވަޅު ތޮރުފާފައި ހުރެއެވެ. ބޮނބި ނަރުން ވަށާފައިވާ ވަރުގަދަ ރޯނު މި ލޯވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ލައްވައި، ބާރުކޮށް ހިފަހައްޓައި، އެއް ވަކަރު އަނެއް ވަކަރާ ފަހައި ގުޅުވައެވެ.

އޮޑިދޯނިފަހަރާ ބެހޭގޮތުން ހަދާފައިވާ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މި ލޯވަޅުތައް ހުންނަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 8 ސެންޓިމީޓަރުގެ ދުރުމިނުގައެވެ.

އަދި އޮޑި ބަންނަ މީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ހަލުގެ އެތެރޭގައި އަދި އަނެކަކު ބޭރުގައި ހުރެގެން ރޯނު އެއްފަރާތުން އަނެއް ފަރާތަށް ބަދަލުކުރަމުން ފަހަމުން ގެންދެއެވެ. މިގޮތަށް ބަނުމުން އުފެދޭ އޮޑީގެ ހަލަކީ ޙައިރާންވާފަދަ ދެމިލެވޭ، ލެނބޭ (flexible) ހަލެކެވެ. މިއީ ހަޤީޤަތުގައި މި ބާވަތުގެ އުޅަނދުތަކުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ފައިދާއެވެ.

ދިވެހި އަންހެނަކު ބޮބިފަލުގައި. ބޮބިތަޅައިގެން ރޯނުވަށަން ބޮނބި ނަރުނެގުމުގެ މަރުހަލާ.

2. ކާށީގެ ބޮނބިނަރު ރޯނު ބޭނުންކުރަނީ ކީއްވެ؟ކާށީގެ ބޮނބިނަރު ރޯނަކީ މިފަދަ ބޭނުމަކަށް އާދަޔާޚިލާފަށް އެކަށޭނަ އެއްޗެކެވެ. އޭގެ މުހިންމު ސިފަތަކަކީ:

• ދެމުމުގެ ބާރަށް ކެތްކުރެވުން: ދެމިގެންދާ ބާރުތަކަށް ވަރުގަދަވުން (strong in tension)

• ލެނބޭ ސިފަ ހުރުން: ބިންދައިގެން ނުގޮސް ދެމިލެވޭ ޠަބީޢަތެއް ހުރުން (flexible)

• ލޮނުފެނަށް ދެމިހުރުން: ކަނޑުގެ ލޮނަށް ނިސްބަތުން ދެމިހުރުމާއި އަވަހަށް ނުގިރުން (relatively resistant to seawater)

• ފަސޭހައިން ލިބެންހުރުން: މުޅި ދެކުނު އޭޝިއާގެ ހޫނު ސަރަޙައްދުތަކުން ތިޔާގިކޮށް ލިބެންހުރުން

• އަގުހެޔޮވުން: ޚަރަދު ކުޑަ، ލިބުން ފަސޭހަ

• ފަސޭހައިން ބަދަލުކުރެވުން: ހަލާކުވުމުން އަލުން އެޅުމާއި މަރާމާތު ފަސޭހަވުން

• ހަރަކާތްތައް ޖަޒުބުކުރުން: ކުއްލިއަކަށް ބިނދި ހަލާކުނުވެ، ލޮޅުންތަކާއި ހަރަކާތްތައް ހިފަހައްޓައި ޖަޒުބުކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ހުރުން

މިއީ ދަގަނޑު މޮހޮރާ މުޅިން ތަފާތު ގޮތެކެވެ. ދަގަނޑު މޮހޮރު ޖަހައިގެން ބަންނަ ލަކުޑި ހަލެއް، އޮޑިއެއް، ރާޅެއްގައި ޖެހުމުން ނުވަތަ، ތިލަ ފަޅަކަށް އަރައި ބީހުމުން، އެ މޮހޮރު ޖަހާފައިވާ ލޯވަޅުގެ ވަށައިގެން މުޅި ބާރު އެއްތަނަކަށް ޖަމާވެއެވެ (concentrated load). އެކަމަކު ރޯނުން ގަތާ ފަހާފައިވާ ހަލެއްގައި، ރޯނު ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ދެމިލައި ގުޑިލުމުގެ ފުރުޞަތު އޮވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ހުރިހާ ވަކަރުތައް އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ގުޅިގެން ޙަރަކާތްތެރިވެއެވެ.

ރަށެއްގައި ދިވެހީން ރޯނުވަށާ މަންޒަރެއް.

【ތާރީޚީ ހެކި】 14 ވަނަ ޤަރުނުގެ މަޝްހޫރު ދަތުރުވެރިޔާ އިބްނު ބަޠޫޠާ، ރުކުގެ ކާށި ބޮބިނަރުން އުފައްދާ ރޯނުން ބަނދެފައިވާ އުޅަނދުފަހަރު ސިފަކުރައްވަމުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ދަގަނޑު މޮހޮރާ ޚިލާފަށް ރޯނުގަނޑު ލެނބި ދެމިލާތީ، ހަލާކުނުވެ ބާރުގަދަ ލޮޅުންތަކަށާއި ބީހުންތަކަށް މި އުޅަނދުތައް ކެތްކުރާ ކަމަށެވެ.— އިބްނު ބަޠޫޠާގެ ރިޙްލާ (14 ވަނަ ޤަރުނު)އެހެންކަމުން މީގެ އަސާސީ ފަލްސަފާއަކީ: "ހަލު އެއްކޮށް ހަރުކަށި ނުކުރާށެވެ؛ އޭގެ ބަދަލުގައި ލެނބި ދެމިލުމުގެ ޖާގަ ދޭށެވެ." (Don't make the hull completely rigid; allow it to flex.)3. ފެންނުވަންނާނެހެން ބަންދުކުރުން (ކަލަފާތިކުރުން)ރޯނުގަނޑު ހުންނަނީ ހަމައެކަނި ދެ ވަކަރު ދޭތެރޭގައި ހުސްކޮށް ހާމައަކަށް ނޫނެވެ. ޢާންމުކޮށް ދެ ވަކަރު ގުޅޭ ކައިރިފަށް (joint) އެތުރިފައި ހުންނަ ގޮތުގެ ނަމޫނާއަކީ:ވަކަރު ގުޅޭ ދޭތެރޭގެ ކްރޮސް-ސެކްޝަން.

ދިވެހީން ދޯނި އެހެލާ ސަގާފީ މަންޒަރެއް.

【 ހަލުގެ ބޭރުފުށް (OUTSIDE OF HULL) 】

▼

ރޯނުން ފެހުން (coir stitching)

─────────────────────────────────────────

ވަކަރު (plank) │ ކަލަފާތިކުރުން / މަޑު (caulking/wadding) │ ވަކަރު (plank)

─────────────────────────────────────────

ރޯނުން ފެހުން (coir stitching)

▲

【 ހަލުގެ އެތެރެފުށް (INSIDE OF HULL) 】މި ދޭތެރެ ފުރައި ބަންދުކުރުމަށް (ކަލަފާތިކުރުމަށް) ތިރީގައިވާ ތަކެތި ބޭނުންކުރެވެއެވެ:

• ކަފަ: ފެން ވަނުން ހުއްޓުވުމަށް ފުރާލުމަށް (cotton)

• ހިކިކާށީގެ ބޮނބިނަރު: ވަކަރު ދޭތެރެ ފިއްތައި ބާރުކުރުމަށް (coir fibre)

• ރޯނު: އެކުގައި ބަނދެ ހިފެހެއްޓުމަށް (coir rope)

• ކުދިނި / ކުންދިރު: ގުދުރަތީ ގޮތުން ތެތްކަން ދަމައިގަތުން ހުއްޓުވާ ގަސްގަހާގެހީގެ ދިޔަ (resin)

• ތެޔޮ: ލަކުޑިއާއި ބޮބިނަރު ރޯނު ރައްކާތެރިކުރާ ބޮޑުމަހު ތެޔޮ ފަދަ ތެޔޮ (oil)

• ދަންމަރު / ތާރު: ހަރު އަދި ދެމިހުރުންނަ ފެންބަންދުކުރުމުގެ މާއްދާއެއް (bitumen / dambar)

• އެހެނިހެން ތަކެތި: އެ ސަރަޙައްދުތަކުން ލިބެންހުންނަ އެހެނިހެން ބާވަތްތަކާއި ބަންދުކުރާ ކޮމްޕައުންޑްތައް

ހިހުޒަމާނުގައި ރޯނުން ބަނދެ ނުވަތަ ގަތަމުންދާއިރު ހުންނާނެ ގޮތުގެ ލަފާކުރެވޭ މިސާލެއް.

• 
  

4–12. އެހެނިހެން މުހިންމު ނުކުތާތައްމި ހަލަކީ އަސާސީގޮތުން ބަލާއިރު ލެނބޭ ކޮމްޕޮސިޓް އޮނިގަނޑެއް. ޒަމާނީ ނޭވަލް އާކިޓެކްޓަކު ފުރަތަމަ މި ބަނުމަށް ބަލާލުމުން ހީވެދާނެއެވެ: "މީގައި ހަރުކަށި ވަރުގަދަ މައިބަދަތަކެއް މަދެވެ." ނަމަވެސް، ޤަދީމީ އޮޑިވަޑިން ބަރޯސާވެފައިވަނީ މުޅިން ތަފާތު އޮނިގަނޑުގެ ނިޒާމަކަށެވެ.

އޮޑީގެ ވަތްތައް ގުޅުވާފައި ހުންނަނީ ގިނަފަހަރު ތަފާތު ގޮތަކަށް. ވަތްތައް ވެސް ހަލާ ގުޅުވައި ބަންނަނީ ނާރާއި، ރޯނު ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ.މިއީ ކުރީޒަމާނުގެ މެދުތެރެ މާކަނޑު، މަލާބާރު ކަރަ، ދީވީންގެ ދިވެހިކަނޑުތަކާއި ޒަންޖިބާރުކަނޑުތެރޭގެ އޮޑިފަހަރު ބަނުމުގައި ގެންގުޅުނު ވަރަށް ބޮޑު ސަޤާފީ އާދަކާދައެކެވެ. އިރުމަތީ އެފްރިކާ → ޢަރަބިކަރަ → ޢޮމާން → މަލާބާރުކަރަ → އޮޅުދޫކަރަ → ދިވެހިރާއްޖެ.ސްރީލަންކާގައި "ޔާތުރާ ދޯނި" (Yathra Dhoni) ފަދަ ޚާއްޞަ މިސާލުތައް އޮތެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ ވަރަށް ޚާއްޞަ ޙާލަތެއް: ރުއްވަކަރު، ކާށިނަރު، ރޯނު ހުރިހާ އެއްޗެއް ރަށުން ލިބޭ މާޙައުލެއްގައި މި ޓެކްނޮލޮޖީ ތަރައްޤީވެފައިވެއެވެ.ރުއްވަކަރަކީ އަމިއްލަ ޒާތުގައި އޮޑިދޯނި ބަނުމަށް ދެރަ އެއްޗެއް ނޫން. މި ނިޒާމަކީ "ގަބުޅި ލަކުޑިން ހަދާ އޮޑިއެއް ރުއްވަކަރުން ހެދުމެއް" ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މިއީ "ރުއްވަކަރާއި ބޮނބިނަރު ގެ ޚާއްޞަ ޠަބީޢަތަށް ފެތޭގޮތަށް އުޅަނދު ފަރުމާކުރުމެވެ."މި ޓެކްނޮލޮޖީ ޤަރުނުތަކެއް ވަންދެން ދެމިއޮތުމުގައި ވަރަށް ވަރުގަދަ ސަބަބުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ:

ބޭރުން ދަގަނޑު އެތެރެކުރަން ނުޖެހުން، ފަސޭހައިން މަރާމާތުކުރެވުން، ގަދަ ކަނޑުގައި ދެމިލެވުން، އާދައިގެ ސާދާ ޓެކްނޮލޮޖީ، ދެމެހެއްޓެނިވި ތިމާވެށްޓާ ރައްޓެހި ތަކެތި.ނަމަވެސް މީގެ އެންމެ ބޮޑު މައްސަލައަކީ މަރާމާތުކުރުމާއި ބެލެހެއްޓުމެވެ. ރޯނުލައިގެން ބަންނަ އޮޑި = ގިނަގިނައިން ބަލަހައްޓައި މަރާމާތުކުރަންޖެހޭ އުޅަނދެއް.ޤަދީމީ ނިޒާމުގެ އަސާސްތައް ޒަމާނީ މެޓީރިއަލްސްތަކާ ގުޅުވައި، ލެނބޭ ސިފަ ދެމެހެއްޓުމުގެ ފުރުޞަތު އެބައޮތެވެ. ޒަމާނީ ރޯނު / ސިންތެޓިކް ފެހުން │ ވަކަރު │ ލެނބޭ ގުޅުން (FLEXIBLE JOINT)ޒަމާނީ ހަރުކަށި އުޅަނދު އޮނިގަނޑު ވަރުގަދަކުރަނީ އެ އެއްކޮށް ހަރުކަށިކޮށް ގުޑިޔަނުދީ ހިފަހައްޓައިގެންނެވެ. ޤަދީމީ ރޯނުފަހާ އުޅަނދު އޮނިގަނޑު ވަރުގަދަކުރަނީ އޭގެ އެކި ބައިތަކުގެ ދެމެދުގައި ކޮންޓްރޯލްކުރެވިފައިވާ ހަރަކާތްތަކަށާއި ދެމިލުމަށް ޖާގަދީގެންނެވެ.

އައްޑިހައިގެ ކުރީކޮޅު މާލޭ ފަޅުތެރޭގައި ބަނދަރުކޮށްފައިވާ އަތޮޅުތެރޭ ބައްތެލި ދޯނިތަކެއްގެ މަންޒަރު .

މައުލޫމާތު: މޭޖަރ ރިޓަޔަރޑް އަހްމަދު ނައީމް.